Seizoenseten uit eigen tuin

Het mooie aan moestuinieren in Nederland is dat je in een jaar twaalf hele verschillende keukens hebt. Niet door wat je kookt, maar door wat er beschikbaar is. Wat in maart het bord vult is iets totaal anders dan wat in augustus op tafel staat. Hier is mijn maand-voor-maand overzicht van wat er bij ons uit eigen moestuin komt.

Maart

Maart is hongerig. Vorige oogst is goeddeels in de vriezer of op, nieuwe oogst is er nog niet. Wat er wel is: spinazie die in het najaar gezaaid is en de winter heeft overleefd, rabarberscheuten in de eerste weken, eerste bieslook die boven de grond uitkomt, en de allerlaatste prei uit het wintervak. Wat ik kook is voornamelijk een hartige bouwsel rond opgeslagen voorraad: gedroogde bonen, pasta, soep met ingevroren tomatensaus van vorig jaar.

April

Vanaf eind april komt er beweging. Eerste sla uit de kweekkas, eerste asperges in mijn vak (een klein eigen experiment, niet groot maar genoeg voor een paar maaltijden), bieslook die nu echt bruikbaar is. Asperges met een ei is een van mijn lievelings-maaltijden, en die komt voor mij maar zes weken per jaar voor.

Mei

De maand waarin het echt begint. Sla in overvloed, eerste radijs, eerste rabarber-stelen op tafel, bieslook, peterselie, dragon. De eerste suikererwten verschijnen tegen het eind van mei. Ik eet die rauw op een salade, of in een pan met een beetje boter. Bij Velt staat goed in welke maand wat oogstbaar is voor onze regio, en hoe je het oogst-moment optimaliseert.

Juni

Tuinbonen, snijbieten, postelein, koolrabi, broccoli (mijn nieuwe variant doet het goed), en de eerste aardbeien. Tuinbonen met pecorino en citroen is bij ons een standaard juni-gerecht. Eerste basilicum begint te verschijnen, dus pesto-prototypes met de eerste bloezem van de plant. Voor mij de leukste maand qua tafel, omdat alles nog nieuw is na de winter.

Juli

Bonen-overvloed. Sperziebonen, snijbonen, eerste courgettes, eerste komkommer, eerste tomaten van het seizoen aan het eind van de maand. Basilicum in volume, dus pesto in grote batches voor de vriezer. Ik begin in juli al aan invriezen voor de winter, want wat ik nu niet bewaar moet vers op. Eerste paprikas en eerste padron-pepers verschijnen.

Augustus

De drukste maand qua oogst. Tomaten in alle hoekjes, basilicum nog steeds vol, eerste jalapeno's, sla in een tweede en derde golf (gezaaid in juli), courgettes die ik niet meer aan kwijt kan, aubergines, paprikas, eerste pompoenen. Op tafel veel salade, gegrilde groenten, panzanella. Bionext publiceerde een goed onderzoek over wat de gemiddelde Nederlander aan augustus-groenten lokaal eet, en hoe dat aandeel groeit jaar op jaar.

September

De doorgaande maand. Tomaten nog steeds, pepers die rood gaan worden, eerste prei voor de winter, kool, herfstbieten, laatste basilicum, eerste pompoen-stoofpotten. Voor mij persoonlijk de gezelligste keuken-maand, omdat de zomerse warmte langzaam plaats maakt voor stoofpot-weer. Ik begin in september aan het inmaken van het laatste sap-fruit, en het invriezen van paprikas en pepers.

Oktober

Eerste echte herfst. Pompoen, knolselderij, prei, witlof uit eigen forcering, laatste cherry-tomaten uit de kweekkas, savooie kool, palmkool. Maaltijden worden trager, dieper, langer in de pan. Zelfgemaakte ramen met eigen prei en eigen pak-choi is een herhaling van die maand. Pompoen-soep ook, in grote pannen die de volgende dagen langer meegaan.

November

Kortere dagen, kleinere keuken. Boerenkool, knolselderij, witlof, prei, laatste pompoenen, eigen gedroogde kruiden van september. Het meeste verse komt nu uit de wintergrond, en wat ik niet meer vers kan oogsten haal ik uit de vriezer of uit de bewaarpot. Eerste stamppotten verschijnen.

December

Stille moestuin. Wat ik nog buiten heb is boerenkool, prei, witlof, eventueel veldsla. Veel uit de voorraad: bonen, tomaten in glas, ingelegde pepers, droge kruiden, fruit uit de vriezer. December is voor mij vooral de maand waarin ik de oogsten van juli, augustus en september uitserveer.

Januari, februari

De voorraad-maanden. Ingevroren bonen, ingelegde tomaten-saus, gedroogde kruiden, gepekelde pepers, fermenteerde sambal. Voor verse groenten ben ik aangewezen op witlof, mijn winterprei, en wat ik in de boerderijwinkel haal. Eerste pioenrozen-knoppen op het tuinpad eind februari herinneren me eraan dat het seizoen weer begint.

Het ritme

Wat me dit ritme oplevert is een gevoel van verbondenheid met de tijd van het jaar. In augustus eet ik anders dan in januari, en dat is geen offer, dat is een gegeven. Ik mis aspergerisotto in november niet, omdat het ondertussen koolrabi-tijd is. En als de aspergerisotto in mei opnieuw verschijnt, smaakt hij beter dan welk all-year-round product dan ook.

Geen volledig zelfvoorzienend systeem, niet in deze schaal. Maar voor mij voldoende ritme om mijn keuken aan het seizoen vast te houden. Wat de moestuin me daarin vooral geeft is niet alleen het voedsel, maar de structuur van het jaar.

x Astrid